Erdek Zeytinli Ada’nın Medeniyet Hikayesi

Erdek sahilde kısa bir yürüyüşün ardından karşısınıza ufak bir ada belirerecektir. Uzun yıllardır bu adaya Belediye neden bir tesis yapıp kullanıma açmaz diye düşünüyordum. Ancak insanoğlunun girdiği her nokta olduğu gibi orasınında bozulacağını doğal yapısından eser kalmayacağını düşünmüş olmalılar.

Erdek Zeytinli Adanın tarihi Evliye Çelebi’nin Seyahatname isimli eserine dayanıyor. 1640’lı yıllarda Erdek’e iki kez gelen Evliye Çelebi kitabında hem Erdek’ten hem de bölgeden bahsetmiş. Erdek ile ilgili Tahtanı ve Fevkanı iki katlı evlerinde, hanları hamamları, dört mihrap camilerinden ve 25.000 dönümlük misket üzümünden ve şaraplarından bahsediyor.

Zeytinli Ada’dan bahsederken de « Bu Erdek’in karşı garbında bir mil bait derya içere taam sofrası kadar bir yerde kaynar bir ılıca suyu vardır ki Adem içine girmeyi tahammul edemeyip deryaya karıştığı yerde gusul ederler. İki türlü hasai kudret bireşince gusul edenler hayati cavidani bulurcasına memnun ve sıhatül vücut olurlar. »

Erdek Limanına yaklaşık 300 m mesafede bulunan Zeytinli Ada’nın Avşa ve Marmara adasına giderken feribotlardan daha yakından görebiliyorsunuz. Ada sadece 8 dönüm alanda 180 metrete 70 metre ebatlarında bulunmaktadır.

Eski medenitlerin de yaşadığı ada da kazı yapan ekibin başında bulunan Prof. Dr. Nurettin Öztürk, 13. YY a kadar ada da yerleşim olduğunu ve Kilisenin yanında Manastır ve açık hava tapınma alanlarınında var olduğunu belirtmiştir. Osmanlı Döneminde ise adanın Karantina Adası olarak kullanıldığı bilinmektedir. Erdek’e gelen feribotların durdurulup, hastaların Erdek’e girmeden Zeytinliada da tedavi altına alındığı tedavi edilemeyen vefat eden hastaların da bu ada da gömüldüğü belirtilmektedir. Ortodoks kilisenin ada da olması sebebiyle çocukları vaftiz etmek için 5. yy da kullanılan havuzun da yapılan kazılarda gün ışığına çıkmıştır. 2010 yılında yapılan kazıların ardından Adayı Türkiye’nin ilk ada müzesi olarak yapacaklarını belirtilmiştir. Ancak henüz bu yönde bir çalışma yoktur.